Vakıf Senedi Nasıl Hazırlanır? Amaçtan Tescile Yönetişim Tasarımı
Vakıf senedi, amaç için özgülenen mal varlığını kalıcı bir yönetim sistemine bağlar. Bu rehber; zorunlu beş unsuru, organ ve nisap tasarımını, temsil ve denetim hükümlerini, örnek madde yaklaşımını ve mahkeme öncesi kontrol listesini açıklar. Kurucu iradesinin gelecekte nasıl korunacağı da ayrıca değerlendirilir.
Vakıf Senedi Nasıl Hazırlanır? Amaçtan Tescile Yönetişim Tasarımı
Vakıf senedinde en az vakfın adı, amacı, bu amaca özgülenen mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilmelidir. Ancak tescil edilebilir ve yıllarca çalışabilir bir senet için bunlara ek olarak organların oluşumu, toplantı ve karar yeter sayıları, temsil, denetim, gelir kullanımı, senet değişikliği, sona erme ve geçici yönetim hükümleri de açıkça düzenlenmelidir. Senet, noterde düzenleme şeklinde resmî belgeye dönüşür ve vakıf mahkeme siciline tescille tüzel kişilik kazanır.
Vakıf senedi nedir?
Vakıf senedi, vakfedenin belirli ve sürekli bir amaca mal ve hak özgüleme iradesini ve bu mal varlığının nasıl yönetileceğini gösteren kurucu belgedir. Dernek tüzüğündeki üyelik merkezli yapıdan farklı olarak vakfın temelinde mal topluluğu bulunur. Bu nedenle senedin iki ekseni vardır:
- Özgülenen varlığın amaca bağlılığı;
- Bu varlığı kuşaklar boyunca yönetecek organ sisteminin sürekliliği.
Vakıf kurma iradesi sağlığında resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanabilir. Sağlığında kuruluşta noter belgesi tek başına tüzel kişilik oluşturmaz; yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesindeki sicile tescil gerekir. Mahkeme Vakıflar Genel Müdürlüğünün görüşünü alabilir, vakfedeni dinleyebilir ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırabilir.
Bu yapı nedeniyle senetteki bir belirsizlik, yalnız iç işleyiş sorunu değildir; noter, mahkeme, denetim makamı, banka, tapu veya bağışçı işlemlerini de etkileyebilir.
Yazımdan önce kurucu irade belgesi hazırlayın
Senede geçmeden önce vakfeden veya kurucu grup, “kuruluş tasarım notu” hazırlamalıdır. Bu not resmî senedin yerine geçmez; hukukçu, noter ve mahkeme sürecinde ortak referans sağlar.
Bu çalışma özellikle “kurucu hayattayken çalışan, sonrasında kilitlenen” senetleri önlemek için önemlidir.
Vakıf senedinin zorunlu beş unsuru
Türk Medenî Kanunu ve Vakıflar Genel Müdürlüğünün kuruluş açıklamasına göre senette şu unsurlar zorunludur:
- Vakfın adı;
- Vakfın amacı;
- Amaca özgülenen mal ve haklar;
- Vakfın örgütlenme ve yönetim şekli;
- Vakfın yerleşim yeri.
Amaç ve özgülenen mal/haklar yeterince belirliyse bazı diğer noksanlıkların mahkemece tamamlatılabilmesi mümkün olsa da bu, eksik senet hazırlamayı güvenli bir yöntem hâline getirmez. Organ, temsil veya nisap eksikliği kuruluş sonrası uyuşmazlık ve ek mahkeme süreci doğurabilir.
Vakfın adı nasıl seçilmelidir?
Ad, amaçla uyumlu, ayırt edici ve yanıltıcı olmayan nitelikte olmalıdır. Vakıflar Genel Müdürlüğü, adın kanuna, ahlaka ve adaba aykırı olmamasını; üçüncü kişileri amaç konusunda yanıltmamasını ve kamu kurum/kuruluşu adının kullanılmamasını vurgular.
Ad kontrolünde şunlara bakılmalıdır:
- Aynı veya karıştırılabilecek vakıf/dernek adları;
- tescilli marka ve alan adı durumu;
- özel izne tabi kelimeler;
- yabancı dilde karşılık ve kısaltma;
- bağışçıların kuruluşu bir kamu kurumu sanmasına yol açacak ifadeler;
- kurucu soyadının kullanımında halefiyet ve itibar riski.
Kısa ad veya marka kullanılacaksa bunun resmî unvanla ilişkisi senette veya iç düzenlemede açıklanabilir.
Yerleşim yeri maddesi
Vakıflar Genel Müdürlüğü, senette açık ve ayrıntılı adres gösterilmesini zorunlu içerik kapsamında açıklar. Bu nedenle noter öncesinde merkez kullanım hakkı doğrulanmalı; kira, tahsis veya mülkiyet belgesi ile senet adresi uyumlu olmalıdır.
Adres değişikliğinde hangi organın yetkili olacağı ve değişikliğin senet değişikliği/mahkeme boyutu kuruluşun metnine göre değerlendirilmelidir. “Yönetim kurulu adresi değiştirir” biçimindeki bir hüküm, yerleşim yeri değişikliğinin hukuki niteliğini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Ayrıca vakfın kamu kurumlarının hizmet binalarıyla ilişkisinde 5072 sayılı Kanun kapsamı kontrol edilmelidir.
Amaç maddesi nasıl yazılır?
Vakıf amacı hukuka uygun, belirli, anlaşılır ve sürekli olmalıdır. Amaç yalnız iyi niyet beyanı değil, mal varlığının hangi sonuç için kullanılabileceğinin sınırıdır.
Güçlü amaç şu bileşenleri içerir:
- Çözülecek ihtiyaç;
- hedef yararlanıcı veya kamu yararı alanı;
- coğrafi kapsam;
- beklenen kalıcı sonuç;
- gerektiğinde öncelik ve sınırlamalar.
Örnek iskelet:
“Vakfın amacı; [hedef grup/bölge] için [belirli ihtiyaç] alanında [ölçülebilir veya anlaşılır toplumsal sonuç] sağlamak; bu amaçla sürdürülebilir eğitim, destek, araştırma ve kapasite geliştirme programları yürütmektir.”
Amaç, yalnız bir kişinin veya ailenin vakıf hukukuna aykırı özel menfaatini sürdürmeye yönelmemeli; hukukun izin verdiği aile vakfı gibi özel modeller ayrıca değerlendirilmelidir.
Faaliyet maddesi: amaca ulaşma araçları
Faaliyetler amaçla doğrudan bağ kurmalıdır. Örneğin eğitim amaçlı bir vakıfta burs, eğitim materyali, araştırma, öğretmen gelişimi, okul dışı öğrenme ve iş birlikleri yazılabilir. “Her türlü ticari faaliyeti yapmak” gibi sınırsız ifadeler vakıf amacını açıklamaz.
Faaliyet grupları şöyle yapılandırılabilir:
- Doğrudan program ve hizmetler;
- burs, ayni/nakdi destek ve hibe;
- araştırma, yayın ve veri;
- eğitim ve kapasite geliştirme;
- kamu, üniversite, özel sektör ve STK iş birlikleri;
- taşınır/taşınmaz edinme ve değerlendirme;
- yurt içi/yurt dışı faaliyetler;
- mevzuata uygun bağış ve yardım süreçleri;
- amaca kaynak üretmek üzere iktisadi işletme veya iştirak.
Her faaliyet için ayrı ayrıntı yazmak yerine senette genel yetki çerçevesi kurulup program kriterleri iç düzenlemeye bırakılabilir.
Özgülenen mal ve haklar
Kuruluş mal varlığı kurucuya ait olmalı ve amacı en azından başlangıç aşamasında gerçekleştirmeye yeterli olmalıdır. Vakıflar Meclisi her yıl asgari kuruluş mal varlığını belirler; 2026 yılı için açıklanan tutar 5.000.000 TL’dir. Bu asgari eşik, her vakıf amacı için fiilen yeterli bütçe olduğu anlamına gelmez.
Senette mal varlığı şu doğrulukta gösterilmelidir:
- Nakit ise tutar, para birimi ve bloke bilgisi;
- taşınmaz ise tapu ve nitelik bilgileri;
- taşınır ise ayırt edici kayıtlar ve değer;
- fikrî hak veya alacak ise hakkın kapsamı ve devredilebilirliği;
- birden çok kurucu varsa kimin ne özgülediği.
Nakit kuruluş varlığının Türkiye’de kurulu bir bankada vakıf adına bloke edilmesi ve dekontun mahkemeye sunulması; taşınır veya taşınmazlarda değer tespiti ve ilgili sicile vakıf adına geçiş süreci planlanmalıdır.
Asgari tutar ile sürdürülebilirlik ayrımı
Kuruluş bütçesi şu kalemlerle stres testine tabi tutulmalıdır:
Kuruluş varlığının tamamını kısa sürede programa harcamak, vakfın süreklilik amacını zayıflatabilir. Ana mal varlığının korunması, gelirinin kullanılması veya belirli ölçüde tüketilebilir sermaye modeli varsa açıkça tasarlanmalıdır.
Organ mimarisi nasıl kurulmalıdır?
Vakıfta en az bir yönetim organı zorunludur. Vakıflar Genel Müdürlüğü, işleyişin kolaylaşması için amaç ve faaliyetlere uygun olarak mütevelli heyeti, yönetim organı ve denetim birimi içeren yapının uygun olabileceğini belirtir.
Her vakıf için aynı organ şeması gerekli değildir. Küçük bir vakıfta çok katmanlı yapı bürokrasi yaratabilir; büyük bağış ve program hacminde tek organda hem politika, hem icra, hem denetim toplanması risklidir.
Örnek yetki ayrımı:
“Onur kurulu” veya çalışma grubu gibi karar organı olmayan yapılar, resmî organlarla karıştırılmamalıdır. Görevleri iç düzenlemeyle kurulabilir.
Mütevelli heyeti ve üyelik sürekliliği
Mütevelli heyeti kurulacaksa en kritik konu yalnız ilk isim listesi değil, üyeliğin yıllar içinde nasıl devam edeceğidir.
Senet şu soruları cevaplamalıdır:
- İlk üyeler kimlerdir?
- Üyelik süreli mi, yaşam boyu mu?
- Ölüm, istifa, ehliyet kaybı veya görevden alma halinde boşluk nasıl doldurulur?
- Adayı kim önerir, kim seçer?
- Kurucuya veya aileye ayrılmış kontenjan var mı?
- Üyelik için yaş, uzmanlık, bağımsızlık veya ikamet şartı var mı?
- Üst üste toplantıya katılmama sonucu nedir?
- Çıkar çatışması veya ağır ihlalde görevden alma usulü nedir?
“Boşalan üyeyi kalan üyeler seçer” modeli pratik olabilir; ancak heyet birkaç kişiye düştüğünde meşruiyet ve çeşitlilik riski yaratabilir. Aday gösterme komitesi, farklı paydaş kontenjanları veya süre sınırı gibi mekanizmalar düşünülebilir.
Mütevelli heyetinin görevleri, toplantı zamanı, çağrı, gündem, vekâlet, toplantı ve karar yeter sayıları açıkça yazılmalıdır. VGM’nin genel örneğindeki rakamlar bir şablondur; kuruluşun ihtiyacına göre ve hukuki incelemeyle seçilmelidir, otomatik kural gibi kopyalanmamalıdır.
Yönetim kurulu, temsil ve imza
Yönetim kurulunun üye sayısı, görev süresi, seçimi ve görev dağılımı belirtilmelidir. Başkan, başkan yardımcısı, sayman veya sekreter gibi unvanların yetkisi açıkça ayrılmalıdır.
Yönetim kurulunun başlıca görevleri şunlar olabilir:
- Vakfı temsil etmek ve kararları uygulamak;
- stratejik plan, çalışma programı ve bütçe hazırlamak;
- mal varlığını ihtiyatlı yönetmek;
- bağış, hibe ve sözleşmeleri karara bağlamak;
- personel ve gönüllü sistemini kurmak;
- yararlanıcı programlarını uygulamak;
- kayıt, beyanname ve bildirimleri yürütmek;
- şube, temsilcilik ve iktisadi işletmeyi gözetmek;
- risk ve iç kontrol sistemini işletmek.
Temsil ile harcama yetkisini ayırın
Senette “başkan vakfı tek başına temsil eder” denebilir; fakat bunun banka işlemi, taşınmaz satışı, borçlanma veya ilişkili taraf sözleşmesi bakımından sınırları ayrıca değerlendirilmelidir. İmza matrisi şu katmanları içerebilir:
- Günlük sözleşmeler;
- bütçe içi harcamalar;
- bütçe dışı harcamalar;
- yatırım ve varlık satışı;
- borçlanma ve teminat;
- ilişkili taraf işlemleri;
- banka ve ödeme talimatları.
Parasal eşiklerin senede sabit rakamla yazılması, ekonomik değişimde mahkeme gerektiren senet değişikliğini gündeme getirebilir. İlkeler senette, güncel limitler iç yönergede düzenlenebilir.
Denetim ve hesap verebilirlik
Denetim kurulu zorunlu tek model olmasa da vakfın büyüklüğüne göre bağımsız denetim fonksiyonu kurulması güçlü yönetişim sağlar. Denetçinin yönetim kurulundan bağımsızlığı, belgeye erişimi ve raporun doğrudan üst organa sunulması güvence altına alınmalıdır.
Denetim kapsamı:
- Amaç ve senede uygunluk;
- bütçe ve mali tablolar;
- özgülenmiş fonların kullanımı;
- yatırım ve varlık yönetimi;
- bağışçı kısıtları;
- yararlanıcı seçimleri;
- satın alma ve ilişkili taraf işlemleri;
- şube ve iktisadi işletmeler;
- bildirim, beyanname ve mal bildirimi takvimi;
- veri koruma ve bilgi güvenliği;
- önceki bulguların takibi.
Raporun hangi tarihte, hangi organa, hangi eklerle sunulacağı yazılmalıdır. Yönetim kurulunun bulgulara cevap ve düzeltici eylem planı hazırlaması iç düzenlemeyle zorunlu tutulabilir.
Gelirler, bütçe ve varlık yönetimi
Senette gelir kaynakları sınıflandırılabilir:
- Kuruluş mal varlığı ve getirileri;
- şartlı/şartsız bağış ve yardımlar;
- proje ve hibe gelirleri;
- taşınır ve taşınmaz gelirleri;
- faaliyet gelirleri;
- iktisadi işletme ve iştirak gelirleri;
- vasiyet ve diğer hukuka uygun gelirler.
Her gelir aynı serbestlikle kullanılamaz. Şartlı bağışların amacı, proje fonları ve ana mal varlığı için ayrı muhasebe/raporlama ilkeleri kurulmalıdır.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün genel senet örneğinde gelirlerin amaca ve idame giderlerine tahsisi için bir oran önerisi bulunur. Bu tür oranlar, vakfın özel amacı, vergi muafiyeti hedefi ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilerek yazılmalıdır; örnek metindeki oranı koşulsuz kopyalamak uygun değildir.
Varlık yönetimi ilkeleri
Senette veya yatırım politikasında şu ilkeler yer alabilir:
- Sermayenin korunması;
- likidite ve risk dağılımı;
- yetkili saklama/banka kuruluşları;
- ilişkili taraf yatırımı yasağı veya onayı;
- etik yatırım sınırlamaları;
- yatırım komitesi ve raporlama;
- varlık satışı için nitelikli karar;
- bağışlanan taşınmazların kullanım/satış koşulları.
Yararlanıcı ve program hükümleri
Senet, yararlanıcıların tek tek adını yazmak yerine objektif seçim çerçevesini kurmalıdır. Burs veya sosyal yardım vakıflarında şu konular önemlidir:
- Uygunluk ölçütleri;
- başvuru ve belge yöntemi;
- değerlendirme organı;
- puanlama ve çıkar çatışması;
- kararın kayıt altına alınması;
- itiraz veya yeniden değerlendirme;
- desteğin askıya alınması/sona ermesi;
- kişisel veri ve hassas bilgi güvenliği.
Ayrıntılar burs veya yardım yönergesine bırakılabilir; ancak yönetim kurulunun bu yönergeyi çıkarma yetkisi senette bulunmalıdır.
Şube, temsilcilik ve iktisadi faaliyet
Yeni vakıflar, senetlerinde hüküm bulunmak kaydıyla amaçlarını gerçekleştirmek üzere şube veya temsilcilik açabilir. Bu nedenle coğrafi genişleme olasılığı varsa yetki baştan düşünülmelidir.
Senette:
- Karar verecek organ;
- şube/temsilciliğin görev sınırı;
- temsil ve harcama yetkisi;
- merkeze raporlama;
- kapanış ve kayıt devri
gibi ilkeler yer alabilir.
Vakıf gelir elde etmek için iktisadi işletme veya şirkete iştirak planlıyorsa açık yetki hükmü düşünülmelidir. Bununla birlikte vakıf tüzel kişiliğinin kurumlar vergisi durumu ile ona ait/bağlı iktisadi işletmenin vergilendirilmesi farklıdır. Kâr amacı olmaması, faaliyet gelirinin vakfa aktarılması veya bedelin maliyeti karşılaması iktisadi işletme niteliğini her durumda ortadan kaldırmaz.
Senet değişikliği neden hassastır?
Vakıf senedi, dernek tüzüğü gibi yalnız iç organ kararıyla değişmez. Yetkili organın senetteki usule uygun kararı yanında mahkeme kararı gerekir. Bu nedenle:
- Çok sık değişecek parasal limitleri senede yazmaktan;
- yazılım, unvan veya banka gibi operasyonel ayrıntıları sabitlemekten;
- tek kişiye bağlı ve halefi olmayan yetkiler kurmaktan;
- değişiklik nisabını fiilen ulaşılamaz düzeyde belirlemekten
kaçınılmalıdır.
Değişiklik maddesi; öneri hakkı, karar organı, toplantı ve karar nisabı, mahkeme başvurusu ve temsil yetkisini göstermelidir.
Vakfın sona ermesi ve mal varlığının devri
Sona erme hükmü, amacın imkânsızlaşması, mali yetersizlik veya diğer hukuki sebepler bakımından güncel mevzuatla uyumlu olmalıdır. Organ kararı tek başına her durumda yeterli olmayabilir; mahkeme boyutu açıkça değerlendirilmelidir.
Senette:
- Teklif ve karar usulü;
- tasfiye işlemlerini yürütecek kişiler;
- alacak ve borçların kapatılması;
- kayıtların korunması;
- kalan mal ve hakların aynı veya yakın amaçlı hangi kuruluşa devredileceği;
- adı yazılan kuruluş mevcut değilse yedek yöntem
gösterilmelidir.
Kalan mal varlığının kuruculara veya organ üyelerine dağıtılması vakıf yapısıyla bağdaşmaz.
Geçici hükümler ve tescil yetkisi
Geçici maddeler kuruluş ile kalıcı organların oluşması arasındaki köprüdür. Genellikle:
- İlk geçici yönetim organı;
- ilk mütevelli heyeti toplantısını çağırma;
- noter ve mahkeme işlemlerini yürütme yetkisi;
- eksik tamamlama ve VGM yazışmaları;
- kuruluş mal varlığının aktarımı;
- banka, vergi ve defter işlemleri
düzenlenir.
Temsilci aracılığıyla vakıf kuruluyorsa noterlikçe düzenlenmiş temsil belgesinde vakfın amacı ve özgülenecek mal/haklar belirlenmiş olmalıdır. Tüzel kişi kurucunun kuruluş statüsünde vakıf kurma ve mal varlığı özgüleme yetkisi veya yetkili organ kararı ayrıca doğrulanır.
Örnek madde yazım yaklaşımı
Aşağıdaki iskeletler resmî senet yerine geçmez; kurucu kararlarını somutlaştırma aracıdır.
Amaç iskeleti
“Vakfın amacı, [coğrafya/hedef kitle] kapsamında [belirli ihtiyaç] alanında [sürekli toplumsal sonucu] desteklemektir. Vakıf bu amacı, ayrımcılık yapmadan ve objektif program ölçütleriyle yürütür.”
Boşalan mütevelli üyeliği iskeleti
“Üyeliğin ölüm, istifa, ehliyet kaybı veya senette belirtilen diğer nedenle boşalması hâlinde adaylar [öneri organı] tarafından belirlenir ve [karar organı/nitelikli çoğunluk] ile seçilir. Seçim [süre] içinde tamamlanamazsa geçici işleyiş [yedek mekanizma] ile sürdürülür.”
İlişkili taraf işlemi iskeleti
“Organ üyesi veya yakınıyla menfaat ilişkisi bulunan işlem önceden açıklanır. İlgili üye görüşme ve karara katılmaz; işlem emsal, gereklilik ve vakıf yararı bakımından belgelenir.”
Yetki devri iskeleti
“Yönetim kurulu, münhasır yetkileri dışında kalan belirli icra görevlerini kapsam, süre ve limit gösteren yazılı kararla devredebilir. Gözetim ve hesap verme sorumluluğu devam eder.”
Senet için süreç bazlı kontrol
Senaryo 1: Kurucunun vefatı veya ayrılması
Kurucuya tanınan hakların akıbeti, organların çalışması ve yeni üye seçimi devam ediyor mu?
Senaryo 2: Mütevelli heyeti yeter sayısının düşmesi
Yedek veya yeni seçim mekanizması, karar alamama döngüsünü kırıyor mu?
Senaryo 3: Büyük taşınmaz satışı
Değerleme, yetkili organ, nitelikli çoğunluk, çıkar çatışması ve imza yöntemi belirli mi?
Senaryo 4: Şartlı bağış
Bağış koşulunun kabulü, ayrı izlenmesi ve imkânsızlaşması halinde işlem yöntemi var mı?
Senaryo 5: Senet değişikliği
Teklif, organ kararı, mahkeme başvurusu ve temsil yetkisi tamam mı?
Sık Yapılan Hatalar
- Amaç ile faaliyetleri sınırsız yazmak: Mal varlığının amaca bağlı kullanım sınırı belirsizleşir.
- Asgari kuruluş mal varlığını sürdürülebilir bütçe sanmak: İlk yıl faaliyet ve idame giderleri karşılanamayabilir.
- Kurucuya bağlı ama halefsiz yetki kurmak: Kurucunun ayrılması veya ölümüyle sistem kilitlenir.
- Organ görevlerini çakıştırmak: Aynı kişi hem icra hem bağımsız denetim rolü üstlenir.
- Toplantı nisaplarını matematiksel olarak test etmemek: Üye sayısı azalınca karar alınamaz.
- Temsil yetkisini sınırsız bırakmak: Taşınmaz, borçlanma ve banka işlemlerinde iç kontrol zayıflar.
- Değişken operasyonel ayrıntıları senede yazmak: Küçük değişiklikte mahkeme süreci doğar.
- Yararlanıcı seçim yöntemini belirsiz bırakmak: Eşitlik, itibar ve bağışçı güveni riski oluşur.
- Şartlı fonlar ile serbest geliri ayırmamak: Kaynağın amacı dışında kullanım riski doğar.
- Sona ermede devir mekanizmasını eksik yazmak: Tasfiye sırasında uyuşmazlık çıkar.
Uygulama Kontrol Listesi
Kurucu irade ve amaç
- Amaç belirli, anlaşılır, hukuka uygun ve süreklidir.
- Hedef yararlanıcı ve coğrafi kapsam tanımlıdır.
- Faaliyetler amaçla doğrudan bağlantılıdır.
- Kurucuya tanınan özel hakların süresi ve halefi değerlendirilmiştir.
Mal varlığı
- 2026 asgari kuruluş mal varlığı ve güncel resmî açıklama kontrol edilmiştir.
- Mal ve hakların kurucuya ait olduğu belgelenmiştir.
- Nakit için bloke, diğer varlıklar için değerleme/tescil planı hazırlanmıştır.
- Üç yıllık gelir-gider ve likidite planı yapılmıştır.
- Ana mal varlığının korunma/kullanım ilkesi belirlenmiştir.
Organlar ve yetki
- En az yönetim organı açıkça kurulmuştur.
- Mütevelli, yönetim ve denetim rolleri ayrıştırılmıştır.
- Üye sayıları, görev süreleri ve seçim yöntemleri yazılmıştır.
- Boşalan üyelikler için sürdürülebilir halefiyet mekanizması vardır.
- Toplantı, çağrı, gündem ve karar nisapları matematiksel olarak test edilmiştir.
- Temsil, banka, harcama, borçlanma ve taşınmaz yetkileri ayrılmıştır.
- Çıkar çatışması ve ilişkili taraf işlemi ilkeleri vardır.
Mali yapı ve programlar
- Gelir kaynakları ve şartlı fonların izlenmesi düzenlenmiştir.
- Bütçe hazırlama, onay ve raporlama sorumluları belirlenmiştir.
- Varlık/yatırım yönetimi için temel ilkeler vardır.
- Yararlanıcı seçimi objektif ölçütlere bağlanmıştır.
- Şube, temsilcilik ve iktisadi işletme ihtiyacı değerlendirilmiştir.
Değişiklik ve sona erme
- Senet değişikliği teklif, nisap ve mahkeme süreciyle yazılmıştır.
- Sona erme, tasfiye ve mal varlığı devri uygulanabilirdir.
- Devir alacak kuruluş yoksa yedek yöntem vardır.
- Geçici yönetim ve tescil temsilcisi açıkça belirlenmiştir.
Noter ve mahkeme öncesi
- Senet VGM’nin güncel kuruluş açıklaması ve örnekleriyle karşılaştırılmıştır.
- Kurucu gerçek/tüzel kişi ehliyeti ve yetki belgeleri hazırdır.
- Adres ve kuruluş mal varlığı belgeleri senetle uyumludur.
- Madde numaraları, iç atıflar ve isimler kontrol edilmiştir.
- Noter ve tescil süreci için somut dosya profesyonelce incelenmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Vakıf senedinde bulunması zorunlu hususlar nelerdir?
Vakfın adı, amacı, amaca özgülenen mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri zorunlu unsurlardır. Uygulanabilirlik için temsil, nisap, denetim, değişiklik ve sona erme hükümleri de ayrıntılandırılmalıdır.
Vakıf senedi ile vakıf tüzüğü aynı şey midir?
Yeni vakfın kurucu belgesi uygulamada vakıf senedi veya resmî senet olarak adlandırılır. Derneklerdeki üyelik esaslı “tüzük” yapısından farklı olarak vakıf senedi mal varlığı özgüleme iradesini ve yönetimi düzenler.
2026 yılında vakıf kurmak için asgari mal varlığı ne kadar?
Vakıflar Meclisinin 2026 yılı için belirlediği asgari kuruluş mal varlığı 5.000.000 TL’dir. Tutar yıllık olarak değişebileceğinden noter ve mahkeme süreci öncesinde VGM sayfası yeniden kontrol edilmelidir.
Vakıfta mütevelli heyeti zorunlu mudur?
Zorunlu olan bir yönetim organının bulunmasıdır. Mütevelli heyeti, yönetim kurulu ve denetim biriminden oluşan çok organlı model çoğu vakıfta uygun olabilir; ancak yapı amaca ve ölçeğe göre tasarlanır.
Vakıf senedi sonradan kolayca değiştirilebilir mi?
Hayır. Senette öngörülen organ ve nisap sürecinin yanında mahkeme kararı gerekir. Bu nedenle değişken operasyonel ayrıntılar mümkün olduğunca iç yönergelere bırakılmalıdır.
Kurucu vakıfta ömür boyu yetkili olabilir mi?
Kurucuya belirli haklar tanınması somut senet ve hukuk çerçevesinde değerlendirilebilir; ancak halefiyet, çıkar çatışması, organların çalışabilirliği ve vakfın bağımsız tüzel kişiliği gözetilmelidir.
Vakıf senedinde iktisadi işletme hükmü bulunmalı mı?
Bedel karşılığı sürekli mal veya hizmet faaliyeti planlanıyorsa açık yetki hükmü değerlendirilebilir. Buna rağmen vergi mükellefiyeti, muhasebe ve tescil işlemleri ayrıca yürütülür.
Vakıf senedi örneği noterde doğrudan kullanılabilir mi?
VGM örneği yararlı bir iskelettir; boşlukları doldurmak tek başına yeterli değildir. Organ sayıları, nisaplar, mal varlığı, kurucu hakları ve program modeli vakfın somut koşullarına göre düzenlenmelidir.
Kaynaklar8
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Vakıf Nasıl Kurulur?Erişim: 25.06.2026
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Vakıf Senedi Örneği (Genel)Erişim: 25.06.2026
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Asgari Kuruluş Mal VarlığıErişim: 25.06.2026
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Vakıf Kurma ile İlgili Dava Dilekçe ÖrneğiErişim: 25.06.2026
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Vakıfların YönetimiErişim: 25.06.2026
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 4721 sayılı Türk Medenî KanunuErişim: 25.06.2026
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 5737 sayılı Vakıflar KanunuErişim: 25.06.2026
- Mevzuat Bilgi Sistemi — Vakıflar YönetmeliğiErişim: 25.06.2026
İlgili Rehberler
Bu konuyla bağlantılı içerikler
Vakıf Nasıl Kurulur? Senetten Mahkeme Tesciline Uygulama Rehberi
Vakıf, yeterli mal ve hakların belirli ve sürekli bir amaca özgülenmesiyle kurulur; noter senedi tek başına yetmez, yetkili asliye hukuk mahkemesinin tescili gerekir. Rehber, 2026 yılı 5.000.000 TL asgari mal varlığından tescil sonrası VBYS işlemlerine kadar süreci açıklar.
OkuMevzuat ve YönetişimDernek Tüzüğü Nasıl Hazırlanır? Madde Madde Yazım ve Kontrol Rehberi
Dernek tüzüğü yalnız kuruluş dosyasının eki değil, üyelikten bütçeye kadar bütün kararların dayanağıdır. Bu rehber; zorunlu maddeleri, yazım sırasını, çelişki kontrolünü, örnek hüküm yaklaşımını ve imza öncesi denetim tablosunu açıklar. Kurucular böylece kopya metin yerine kendi çalışma modeline uygun bir belge tasarlayabilir.
OkuMevzuat ve YönetişimSTK Kuruluşundan Sonraki İlk 90 Gün: Dernek ve Vakıflar İçin Uyum Rehberi
Tüzel kişilik kazanmak, kuruluş sürecinin sonu değil başlangıcıdır. Bu 90 günlük uyum planı; dernek ve vakıf için ayrı yasal süreleri, ilk kararları, defter–banka–vergi işlerini, veri koruma, insan kaynağı ve yönetim raporlamasını haftalara böler.
OkuKurumunuzu
Dönüştürmeye Hazır mısınız?
Potansiyelinizi birlikte keşfetmek için ücretsiz analiz fırsatını kaçırmayın.