Dernek Tüzüğü Nasıl Hazırlanır? Madde Madde Yazım ve Kontrol Rehberi

Dernek tüzüğü hazırlanırken önce kuruluşun amacı ve faaliyet modeli netleştirilir; ardından mevzuatın zorunlu tuttuğu başlıklar birbiriyle uyumlu maddelere dönüştürülür. Tüzükte derneğin adı ve merkezi, amacı ve faaliyetleri, üyelik, genel kurul, yönetim ve denetim organları, şubeler, aidat ve gelirler, iç denetim, değişiklik, fesih ve tasfiye ile geçici yönetim kurulu bilgileri bulunmalıdır. İyi bir tüzük yalnız başvurudan geçmez; toplantı, seçim, harcama, üyelik ve uyuşmazlık anlarında uygulanabilir cevap üretir.

Dernek tüzüğü neden kritik bir yönetişim belgesidir?

Tüzük, derneğin özel hukuk düzenini kurar. Kanun ve yönetmelik sınırları içinde üyelerin haklarını, organların yetkisini, kararların nasıl alınacağını ve mal varlığının nasıl yönetileceğini belirler. Bu nedenle tüzük iki ayrı ihtiyacı aynı anda karşılamalıdır:

• Kuruluş uygunluğu: Zorunlu unsurların eksiksiz ve hukuka uygun biçimde yer alması;
• İşletilebilirlik: Gerçek hayatta çağrı, seçim, üyelik, bütçe, imza ve denetim süreçlerinin tereddütsüz yürütülebilmesi.

İnternetten bulunan genel bir örneğin adını ve amacını değiştirmek, çoğu zaman ikinci ihtiyacı karşılamaz. Örnekte yedi kişilik yönetim kurulu öngörülmüşken kurucu ekip bu sayıyı sürdüremeyebilir; aidat yetkisi belirsiz bırakıldığında tahakkuk tartışması doğabilir; dijital iletişim alışkanlığı olan bir dernekte çağrı ve tebligat hükümleri uygulamayla uyuşmayabilir.

Tüzük ayrıca yalnız bugünkü kurucular için yazılmaz. Kurucular değiştiğinde de çalışan, yeni üyelerce anlaşılabilen ve kişilere göre farklı yorumlanmayan bir sistem kurmalıdır.

Yazıma başlamadan önce karar matrisi hazırlayın

Tüzük metnine geçmeden önce kurucuların aşağıdaki stratejik sorular üzerinde anlaşması gerekir:

Bu çalışma, tüzükte birbirinden kopuk hükümler oluşmasını önler. Örneğin “Türkiye genelinde faaliyet” hedeflenirken şube hükmü bulunmaması ya da kurumsal üye alınması planlanırken oy ve temsil yönteminin yalnız gerçek kişilere göre yazılması, kuruluş sonrasında değişiklik ihtiyacı doğurur.

Dernek tüzüğünde bulunması zorunlu başlıklar

Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün güncel kuruluş sayfasında zorunlu içerik şu başlıklarla açıklanır:

1. Derneğin adı ve merkezi;
2. Amaç, çalışma konuları, çalışma biçimleri ve faaliyet alanı;
3. Üyeliğe girme ve üyelikten çıkma şart ve şekilleri;
4. Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı;
5. Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy ve karar usulleri;
6. Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, seçim şekli, asıl ve yedek üye sayıları;
7. Şube bulunup bulunmayacağı; varsa kuruluşu, görev ve yetkileri ve genel kurulda temsili;
8. Giriş ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli;
9. Gelir kaynakları;
10. İç denetim şekilleri;
11. Tüzük değişikliği yöntemi;
12. Fesih halinde mal varlığının tasfiye şekli;
13. Geçici yönetim kurulu üyelerinin ad, soyad ve görev unvanları.

Bunlar asgari iskelettir. Derneğin faaliyet modeli gerektiriyorsa çıkar çatışması, etik kurul, danışma birimi, gönüllülük, kişisel veri, fon kısıtları veya iktisadi işletme gibi ek hükümler yazılabilir. Ek hüküm, zorunlu organların yetkisini ortadan kaldıramaz ve kanuna aykırı olamaz.

Ad ve merkez maddesi nasıl yazılır?

Dernek adı daha önce kurulmuş bir derneğin adıyla aynı olmamalı; yanıltıcı, hukuka aykırı veya özel izne tabi ifadeler bakımından kontrol edilmelidir. Kısaltma kullanılacaksa kısaltmanın da ayırt edici ve bütün belgelerde tutarlı olması gerekir.

Merkez maddesinde çoğu tüzükte il ve ilçe belirtilir; açık adres ise kuruluş bildiriminde ve idari kayıtlarda tutulur. Böylece aynı ilçe içindeki adres değişikliği için gereksiz tüzük değişikliği riski azaltılabilir. Bununla birlikte seçilen metin, kuruluş dosyasındaki merkez bilgisiyle çelişmemelidir.

Kontrol soruları:

• Ad ve kısa ad için resmî sorgu yapıldı mı?
• “Türk”, “Türkiye”, “Millî” gibi kullanımı özel koşula bağlı olabilecek ifadeler ayrıca incelendi mi?
• Faaliyet markası ile tüzel kişi adı birbirine karıştırılıyor mu?
• Merkez, kuruluş bildirimi ve kira/tapu belgesiyle aynı mı?

Amaç maddesi: geniş slogan değil, sınırları belli yetki

Amaç maddesi, derneğin varlık nedenini açıklar. “Topluma fayda sağlamak” gibi tek başına soyut bir ifade, faaliyet alanını ve kaynak kullanımını yeterince tarif etmez. Buna karşılık her projeyi tek tek sayan aşırı dar bir metin de kuruluşu hızla tüzük değişikliğine zorlar.

Güçlü amaç maddesi şu dört unsuru içerir:

• Ele alınan ihtiyaç veya sorun;
• hedef kitle ya da yararlanıcı grubu;
• amaçlanan toplumsal sonuç;
• faaliyetlerin kâr paylaşma amacı taşımadığına uygun kurumsal çerçeve.

Örnek yazım iskeleti:

“Derneğin amacı; [hedef kitle/bölge] için [sorun veya ihtiyaç] alanında [amaçlanan sonuçları] geliştirmek, bu amaçla eğitim, araştırma, dayanışma, savunuculuk ve kapasite geliştirme çalışmaları yürütmektir.”

Bu cümle doğrudan kopyalanacak bir tüzük hükmü değil, kurucuların kendi faaliyet modelini somutlaştırması için iskelettir.

Çalışma konuları, biçimleri ve faaliyet alanı

Amaç “neden”, faaliyet maddesi ise “nasıl” sorusunu cevaplar. Faaliyet listesi amaçla bağlantılı olmalı; kuruluşun fiilen yapmayacağı her olası işi metne eklemekten kaçınılmalıdır.

Faaliyetler aşağıdaki kümelerle yapılandırılabilir:

• Eğitim, seminer, atölye ve yayın;
• araştırma, veri üretimi ve raporlama;
• sosyal destek ve dayanışma faaliyetleri;
• proje, hibe ve iş birliği;
• gönüllü programları;
• yurt içi ve yurt dışı ilişkiler;
• taşınır/taşınmaz edinme ve kullanma;
• mevzuat şartları saklı kalmak üzere bağış kabulü ve yardım toplama;
• amaçla bağlantılı iktisadi işletme kurulması;
• şube veya temsilcilik açılması.

“Bağış kabulü” ile 2860 sayılı Kanun kapsamındaki “yardım toplama faaliyeti” aynı kavram değildir. Tüzüğe genel bir gelir maddesi yazılması, izin gerektiren kampanyayı otomatik olarak serbest hâle getirmez. Benzer şekilde iktisadi işletmeye ilişkin yetki, vergi ve tescil yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Faaliyet alanı, resmî sınıflandırmayla uyumlu biçimde örneğin sosyal, eğitim, sağlık, kültür veya mesleki dayanışma olarak belirlenebilir. Çok alanlı kuruluşlarda ana faaliyet alanı ile ikincil çalışma konuları ayrıştırılmalıdır.

Üyelik sistemi nasıl kurulmalıdır?

Tüzükte üyeliğe kabul şartları objektif, doğrulanabilir ve derneğin amacıyla bağlantılı olmalıdır. “Yönetim kurulunca uygun görülmek” tek başına kullanıldığında keyfî karar riskini artırır. Başvuru sahibinin hangi koşulları taşıması gerektiği, başvurunun hangi organ tarafından ve nasıl değerlendirileceği yazılmalıdır.

Üyelik başvurusu ve kabul

Şunlar açıklanmalıdır:

• Gerçek ve/veya tüzel kişilerin üye olup olamayacağı;
• başvuru formu ve ek belgeler;
• karar vermeye yetkili organ;
• kararın bildirim yöntemi;
• üyeliğin başlangıç tarihi;
• ret halinde gerekçe veya yeniden başvuru imkânı;
• tüzel kişi üyelerin temsilcisinin belirlenmesi ve değiştirilmesi.

Üyelik hak ve yükümlülükleri

Eşitlik ilkesi korunarak oy hakkı, seçme-seçilme, bilgi alma, faaliyetlere katılma, aidat ödeme, tüzüğe uyma ve çıkar çatışmasını bildirme gibi hak ve yükümlülükler belirlenir. “Onursal üyelik” gibi oy hakkı olmayan statüler kurulacaksa bunların genel kurul üyeliğiyle karışmaması gerekir.

Çıkma ve çıkarılma

Üyelikten çıkma hakkı serbestçe kullanılabilir. Çıkarılma ise tüzükte yazılı sebeplere ve usule dayanmalıdır. Yetkili organ, savunma imkânı, kararın gerekçesi, bildirim ve varsa iç itiraz yolu açıkça düzenlenmelidir.

Aidat borcu çıkarma sebebi yapılacaksa şu ayrımlar yazılmalıdır:

• Borcun ne zaman doğduğu;
• üyeye nasıl ihtar yapılacağı;
• ödeme için verilecek süre;
• mazeret veya yapılandırma yetkisi;
• çıkarma kararından önce savunma olanağı.

Genel kurul hükümleri

Genel kurul, derneğin en üst karar organıdır. Tüzük, yalnız “mevzuata göre yapılır” demekle yetinmemeli; derneğin kendi toplantı modelini uygulanabilir ayrıntıyla kurmalıdır.

Toplanma zamanı ve çağrı

Olağan toplantının hangi ayda ve kaç yılda bir yapılacağı belirtilir. Mevzuattaki azami süre aşılmamalıdır. Olağanüstü toplantı sebepleri ve talep mekanizması yazılır. Çağrı yöntemi, üyelerin güncel iletişim kanalları ve mevzuatla birlikte tasarlanmalıdır.

Tüzükte şunlar bulunmalıdır:

• Çağrıya yetkili organ;
• ilk ve ikinci toplantının tarih, saat ve yeri;
• çağrı süresi ve yöntemi;
• gündemin bildirilmesi;
• üye listesinin belirlenme tarihi;
• toplantı yeter sayıları;
• divanın seçimi;
• gündeme madde ekleme usulü;
• tutanak ve imza düzeni.

Oy kullanma ve karar alma

Her üyenin oy hakkı, tüzel kişi temsilcilerinin oy kullanması, vekâlet yasağı veya özel durumlar, açık/gizli oy yöntemi ve seçim sistemi yazılmalıdır. Olağan kararlarla tüzük değişikliği ve fesih gibi nitelikli kararlar birbirinden ayrılmalıdır.

Önemli bir kalite testi şudur: Tüzükteki toplantı yeter sayısı ile organların asıl/yedek sayıları birlikte uygulanabiliyor mu? İkinci toplantı için yazılan alt sınır, az üye sayısında fiilen karşılanamaz hâle geliyorsa kuruluş ilk genel kurulunu yapamayabilir.

Yönetim kurulu maddeleri

Yönetim kurulunun asıl ve yedek sayısı, görev süresi, seçim biçimi ve görev dağılımı yazılır. Sayı belirlenirken temsil çeşitliliği kadar toplantı yapabilme kapasitesi de düşünülmelidir.

Tüzükte en az şu yetkiler açıklanabilir:

• Derneği temsil ve ilzam;
• genel kurul kararlarını uygulama;
• bütçe ve çalışma programı hazırlama;
• üyelik başvurularını karara bağlama;
• personel ve gönüllü yönetimi;
• banka hesabı ve ödeme yetkileri;
• proje ve sözleşmeler;
• taşınır/taşınmaz işlemleri için genel kurul yetkisi sınırında uygulama;
• şube ve temsilcilik kararlarının yürütülmesi;
• defter, kayıt ve bildirimlerin takibi;
• iç düzenleme ve politika hazırlama.

Temsil ve imza düzeni

“Tüm işlemlerde başkan tek başına yetkilidir” biçimindeki sınırsız hüküm, hız sağlasa da iç kontrol riskini büyütür. Temsil yetkisiyle ödeme/onay yetkisi ayrıştırılabilir. Örneğin sözleşme imzası, banka talimatı ve günlük harcama için farklı eşikler oluşturulabilir. Ancak eşiklerin tüzüğe yazılması, enflasyon veya ölçek değişiminde sık değişiklik gerektirebilir; ayrıntıların yönetim kurulu yönergesine bırakılması daha esnek olabilir.

Boşalan üyelik ve toplantı düzeni

Yedeklerin hangi sırayla çağrılacağı, yönetim kurulunun üye sayısı düşerse ne olacağı, toplantı ve karar yeter sayısı ile muhalefet şerhi düzeni açıklanmalıdır. Çevrim içi görüşme yapılması, mevzuatın aradığı toplantı ve karar şartlarını kendiliğinden karşılamaz; elektronik yöntem kullanılacaksa güncel hukuk ve sistem imkânı ayrıca doğrulanmalıdır.

Denetim kurulu ve iç denetim

Denetim kurulu zorunlu organdır. Asıl/yedek üye sayısı, görev süresi ve raporlama yöntemi yazılır. İç denetim hükmü ise yalnız “denetim kurulu denetler” cümlesiyle bırakılmamalıdır.

Denetimin kapsamı şu alanları içerebilir:

• Faaliyetlerin amaç ve tüzüğe uygunluğu;
• karar ve yetki zinciri;
• gelir-gider belgeleri ve banka hareketleri;
• bağış, aidat ve proje fonlarının izlenmesi;
• taşınır ve demirbaşlar;
• bildirim ve beyanname takvimi;
• kişisel veri ve bilgi güvenliği;
• şube kayıtlarının merkezle uyumu;
• önceki bulguların kapatılması.

Denetimin bir yılı aşmayan aralıklarla yapılması gerektiğine ilişkin mevzuat çerçevesi tüzükte uygulanabilir takvime dönüştürülmelidir. Raporun yönetim kuruluna ne zaman sunulacağı ve genel kurul dosyasına nasıl gireceği yazılabilir.

Şube, temsilcilik ve üst kuruluş hükümleri

Derneğin şube açıp açmayacağı tüzükte açıkça belirtilmelidir. Şube öngörülüyorsa:

• Şube açma yetkisi;
• şube organları ve genel kurul zamanı;
• merkeze gönderilecek raporlar;
• mali kayıt ve bütçe ilişkisi;
• şubelerin merkez genel kurulunda temsili;
• kapanma ve tasfiye usulü

açıklanmalıdır.

Temsilcilik, şubeden farklıdır; organı ve genel kurul temsili yoktur. Tüzükte temsilcilik açma yetkisinin yönetim kuruluna verilmesi, görev ve mali sınırların ayrıca yönergeyle tanımlanması yararlı olur.

Federasyon veya konfederasyona katılma planı varsa üst kuruluş üyeliği için hangi organın karar vereceği ve delege seçimi düzenlenmelidir. Bu yetkinin kanun ve tüzükte genel kurula ait olduğu alanlar yönetim kuruluna devredilemez.

Aidat ve gelir hükümleri

Tüzük, giriş ve yıllık aidatın miktarını veya belirlenme yöntemini göstermelidir. Sabit tutarı doğrudan yazmak kolaydır; ancak ekonomik koşullar değiştiğinde tüzük değişikliği gerektirebilir. Genel kurula açık bir belirleme yetkisi verilmesi daha sürdürülebilir olabilir.

Aşağıdaki konular netleştirilmelidir:

• Aidat dönemi ve son ödeme tarihi;
• ilk yıl kıstelyevm uygulanıp uygulanmayacağı;
• indirim, muafiyet veya erteleme yetkisi;
• tüzel kişi üyelerin aidatı;
• gecikmiş borçların takibi;
• ayrılan veya çıkarılan üyenin doğmuş borçları.

Gelir kaynakları; aidatlar, bağışlar, faaliyet gelirleri, mal varlığı gelirleri, proje/hibe gelirleri, yayın/etkinlik gelirleri ve varsa iktisadi işletme aktarımı gibi hukuka uygun kalemlerle sınıflandırılabilir. “Her türlü gelir” ifadesi tek başına yeterli mali mimari kurmaz.

Borçlanma yetkisi öngörülüyorsa amaç, karar organı, tutar ölçütü ve teminat sınırı belirlenmelidir. Uzun vadeli veya mal varlığını önemli ölçüde etkileyen borçlarda genel kurul onayı, günlük nakit yönetiminde yönetim kurulu yetkisi gibi kademeli model düşünülebilir.

Ek yönetişim hükümleri

Mevzuatın zorunlu listesi dışında aşağıdaki konular tüzükte veya tüzüğe dayalı politikalarda düzenlenebilir:

• Çıkar çatışması ve ilişkili taraf işlemleri;
• etik ihlal ve şikâyet mekanizması;
• danışma kurulu ve çalışma grupları;
• gönüllülerin konumu;
• çocuk ve kırılgan gruplarla çalışma ilkeleri;
• veri koruma ve gizlilik;
• imza/yetki matrisi;
• fonların amaca bağlı kullanımı;
• marka ve fikrî haklar;
• acil durum ve iş sürekliliği.

Her ayrıntıyı tüzüğe koymak da doğru değildir. Değişmesi muhtemel operasyonel kurallar yönerge ve politikalara bırakılmalı; tüzük bu belgeleri çıkaracak organı ve sınırlarını göstermelidir.

Tüzük değişikliği, fesih ve tasfiye

Tüzük değişikliğinin hangi genel kurulda, hangi gündem ve yeter sayıyla yapılacağı açıkça yazılır. Hüküm, mevzuatın aradığı nitelikli çoğunluğu azaltamaz. Değişen maddelerin idareye bildirimi ve kayıtların güncellenmesi ayrı bir uygulama adımıdır.

Fesih maddesi şunları cevaplamalıdır:

• Kararı hangi organ alır?
• Toplantı ve karar yeter sayısı nedir?
• Tasfiye kurulu kimlerden oluşur?
• Borçlar ve alacaklar nasıl kapatılır?
• Belgeler ve defterler kime teslim edilir?
• Kalan mal varlığı hangi kuruluşa veya amaca devredilir?

“Kalan mal varlığı genel kurulun belirleyeceği yere verilir” gibi tamamen açık uçlu hüküm, sona erme anında uyuşmazlık yaratabilir. Devir alacak kuruluşun adı yazılacaksa gelecekte kapanma veya amaç değiştirme ihtimali için aynı amaçlı yedek yöntem de kurulmalıdır.

Geçici yönetim kurulu ve kuruluş maddeleri

Kuruluş tüzüğünde geçici yönetim kurulu üyelerinin adı, soyadı ve görev unvanı bulunur. Bu organ, ilk genel kurula kadar kuruluşu temsil eder ve zorunlu hazırlıkları yürütür. Geçici maddelerde:

• görev dağılımı;
• yazışma ve tebligat yetkilisi;
• kuruluş başvurusu eksiklerini tamamlama;
• defter, vergi numarası ve banka işlemleri;
• üye kabulü ve ilk genel kurul hazırlığı

açıkça tanımlanabilir.

Geçici yönetimin süresiz kalacağı izlenimi verilmemelidir. İlk genel kurulun yasal takvimi ayrıca izlenmelidir.

Örnek madde yazım yaklaşımı

Aşağıdaki iskeletler doğrudan kullanılacak nihai hukuk metni değildir; konunun nasıl somutlaştırılacağını gösterir.

Üyeliğe kabul iskeleti

“Derneğin amacını benimseyen ve [objektif koşullar] taşıyan gerçek/tüzel kişiler yazılı başvuruda bulunabilir. Yönetim kurulu başvuruyu [süre] içinde karara bağlar ve sonucu başvuru sahibine [bildirim yöntemi] ile bildirir. Üyelik, kabul kararının [tarih/koşul] itibarıyla başlar.”

Çıkar çatışması iskeleti

“Organ üyeleri, kendileri veya yakınlarıyla doğrudan menfaat ilişkisi bulunan işlem ve kararlarda durumu toplantı öncesinde açıklar; görüşme ve oylamaya katılım usulü yönetim kurulunca kabul edilen çıkar çatışması politikasında düzenlenir.”

Yetki devri iskeleti

“Yönetim kurulu, kanun ve tüzük gereği münhasıran kendisine ait olmayan belirli görevleri yazılı karar, kapsam, süre ve parasal sınır göstermek suretiyle görevlilere devredebilir. Devir, yönetim kurulunun gözetim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.”

Tüzük için çelişki ve uygulanabilirlik testi

Metin tamamlandığında madde madde değil, süreç bazında test yapılmalıdır.

Senaryo 1: Yeni üye başvurusu

Başvuru → belge kontrolü → yetkili organ → karar süresi → bildirim → kayıt → aidat başlangıcı zincirinin her adımı cevaplanıyor mu?

Senaryo 2: Yönetim kurulu üyesi istifası

Yedek çağrı sırası, toplantı yeter sayısı, görev dağılımı ve idari bildirim zinciri çalışıyor mu?

Senaryo 3: Olağan genel kurul

Üye listesi, çağrı, ilk/ikinci toplantı, divan, seçim, oy, tutanak ve sonuç bildirimi birbiriyle uyumlu mu?

Senaryo 4: Şube açılması

Genel kurul yetkisi, yönetim kurulu kararı, şube kurucuları, delege sistemi ve mali raporlama aynı modeli destekliyor mu?

Senaryo 5: Fesih

Tasfiye kurulu, alacak-borç işlemleri ve kalan malın devri uygulanabilir mi?

Sık Yapılan Hatalar

1. Örnek tüzüğü aynen kopyalamak: Kuruluşun gerçek üye, bütçe ve faaliyet modeli metne yansımaz.
2. Amaç ile faaliyetleri karıştırmak: Faaliyet listesi amaçtan kopuk veya sınırsız hâle gelir.
3. Üyelik kararını ölçütsüz bırakmak: Eşit işlem ve uyuşmazlık riski doğar.
4. Organ sayılarını kapasiteye göre seçmemek: Toplantı ve yedek üye sorunları ortaya çıkar.
5. Temsil ve banka yetkisini aynı görmek: Sözleşme, ödeme ve harcama kontrolleri zayıflar.
6. Şube modelini eksik yazmak: Delege, bütçe ve kapanış süreçleri belirsiz kalır.
7. Aidatı yalnız rakamla düzenlemek: Ekonomik değişimde sık tüzük değişikliği gerekir.
8. Tasfiyeyi açık uçlu bırakmak: Kalan mal varlığının devri tartışmalı olur.
9. Operasyonel her ayrıntıyı tüzüğe koymak: Küçük değişiklikler için genel kurul ihtiyacı doğar.
10. Maddeler arası çelişki kontrolü yapmamak: Aynı yetki farklı organlara verilir veya süreler uyuşmaz.

Uygulama Kontrol Listesi

Strateji

• Amaç, hedef kitle ve faaliyet alanı yazılı olarak netleştirildi.
• Üyelik ve yönetişim modeli kurucularca kararlaştırıldı.
• Şube, temsilcilik ve üst kuruluş planı değerlendirildi.
• Gelir ve harcama modeli çıkarıldı.

Zorunlu içerik

• Ad ve merkez maddesi var.
• Amaç, çalışma konuları, biçimleri ve faaliyet alanı var.
• Üyeliğe giriş ve çıkış usulleri var.
• Genel kurul zamanı, çağrı, görev, oy ve karar usulleri var.
• Yönetim ve denetim kurullarının sayısı, seçimi ve yetkileri var.
• Şube hükmü var.
• Aidat belirleme yöntemi ve gelir kaynakları var.
• İç denetim, değişiklik ve tasfiye hükümleri var.
• Geçici yönetim kurulu bilgileri var.

Uygulanabilirlik

• Üye başvurusu senaryosu baştan sona test edildi.
• Organ üyesi istifası ve yedek çağrı yöntemi çalışıyor.
• İlk ve ikinci genel kurul yeter sayıları uyumlu.
• Temsil, imza, harcama ve banka yetkileri ayrıştırıldı.
• Çıkar çatışması ve raporlama mekanizması değerlendirildi.
• Şube/temsilcilik hükümleri derneğin büyüme planına uygun.
• Fesih ve mal varlığı devri uygulanabilir.

Son kontrol

• Tüzükteki ad, merkez ve kurucu bilgileri Ek-2 ile aynı.
• Bütün sayfalar imza öncesinde son sürüm olarak numaralandırıldı.
• Madde numaraları ve iç atıflar kontrol edildi.
• Güncel mevzuat ve resmî örneklerle karşılaştırıldı.
• Kuruluşun özel yapısı için gerektiğinde profesyonel görüş alındı.

Sık Sorulan Sorular

Dernek tüzüğünü kim hazırlar?

Kurucular tüzüğün içeriğinden sorumludur. Metin kurucularca hazırlanabilir; ancak karmaşık üyelik, şube, mali yetki veya özel faaliyet yapılarında hukuk ve mevzuat uzmanı incelemesi yararlı olabilir.

Hazır dernek tüzüğü örneği aynen kullanılabilir mi?

Resmî örnekler iskelet sağlar fakat her kuruluşun amacı, organ sayısı, üyelik ve mali modeli farklıdır. Aynen kopyalama, sonradan uygulanamayan veya çelişkili hükümler doğurabilir.

Dernek tüzüğünün her sayfası imzalanmalı mı?

Kuruluş başvurusunda sunulan tüzüğün her sayfası kurucular tarafından imzalanır. İmza öncesi bütün nüshaların aynı son sürüm olduğundan emin olunmalıdır.

Dernek tüzüğünde açık adres yazmak zorunlu mu?

Zorunlu unsur derneğin merkezidir. Uygulamada il/ilçe ile açık adresin hangi belgede gösterileceği güncel idari uygulamayla kontrol edilmelidir; kuruluş bildirimindeki adresle tüzük çelişmemelidir.

Aidat tutarı tüzükte rakam olarak yazılmalı mı?

Tüzükte aidat miktarı veya miktarın belirlenme şekli bulunmalıdır. Sabit rakam yerine genel kurulun hangi esaslarla belirleyeceği yazılabilir; seçilen yöntem açık ve uygulanabilir olmalıdır.

Dernek tüzüğüne iktisadi işletme kurma yetkisi eklenmeli mi?

Ücret karşılığı sürekli mal veya hizmet faaliyeti planlanıyorsa yetki hükmü değerlendirilmelidir. Tüzük hükmü tek başına yeterli değildir; vergi, muhasebe ve tescil yükümlülükleri ayrıca yerine getirilir.

Tüzük değişikliği yönetim kurulu kararıyla yapılabilir mi?

Hayır. Tüzük değişikliği genel kurulun yetkisindedir ve mevzuat ile mevcut tüzükteki çağrı, gündem ve nitelikli çoğunluk şartlarına uyulmalıdır.

Tüzükte olmayan bir konuda yönetim kurulu yönerge çıkarabilir mi?

Kanun, tüzük ve genel kurulun yetki alanına aykırı olmamak ve tüzüğün verdiği görev sınırında kalmak üzere operasyonel yönergeler hazırlanabilir. Yönerge, tüzüğü değiştiremez veya zorunlu organ yetkisini devralamaz.